Ook een derde kan belanghebbende zijn bij een bestuurlijke boete: nieuwe uitspraak in 2026

Een bestuurlijke boete wordt opgelegd aan degene die volgens een bestuursorgaan een overtreding heeft begaan.

Op het eerste gezicht lijkt zo’n besluit daarom alleen iets tussen een gemeente of andere overheidsinstantie en de overtreder.

Toch kunnen ook anderen rechtstreeks door het boetebesluit worden geraakt.

De grote kamer van de Afdeling bestuursrechtspraak heeft in april 2026 duidelijk gemaakt dat een derde onder omstandigheden belanghebbende kan zijn bij een bestuurlijke boete die aan iemand anders is opgelegd.

Waarom is belanghebbendheid belangrijk?

In het bestuursrecht kun je niet tegen ieder besluit bezwaar maken alleen omdat je het ermee oneens bent.

In veel gevallen moet je belanghebbende zijn bij het besluit.

Dat betekent dat jouw belang voldoende rechtstreeks door het besluit moet worden geraakt.

Bij een boete ligt dat minder voor de hand dan bijvoorbeeld bij een vergunning voor een bouwwerk naast je woning. De boete is immers gericht aan de overtreder.

Toch sluit de bestraffende aard van een boete niet uit dat het besluit ook gevolgen heeft voor anderen.

Wat heeft de Afdeling bepaald?

Volgens de Afdeling gelden ook bij bestuurlijke boetes de algemene regels over belanghebbendheid uit de Algemene wet bestuursrecht.

Een derde hoeft niet eerst zelf een handhavingsverzoek te hebben gedaan om mogelijk belanghebbende te zijn.

Wel moet in de concrete situatie sprake zijn van een rechtstreeks verband tussen het belang van die derde en het boetebesluit.

Dat zal dus per zaak moeten worden beoordeeld.

Wanneer kan een boetebesluit iemand anders raken?

Dat hangt volledig af van de omstandigheden.

Een bestuurlijke boete is bedoeld als bestraffende sanctie, maar kan daarnaast invloed hebben op het gedrag van degene aan wie de boete is opgelegd.

Daarmee kan het besluit soms ook gevolgen hebben voor belangen van anderen.

De zaak waarover de Afdeling in 2026 oordeelde ging bijvoorbeeld over een transportonderneming en de naleving van regels over rusttijden van chauffeurs. Een werknemersorganisatie wilde bij de boeteprocedure betrokken blijven.

De Afdeling oordeelde dat die organisatie in deze omstandigheden belanghebbende was.

Betekent dit dat iedereen bezwaar kan maken tegen een boete van een ander?

Nee.

De uitspraak opent niet de deur voor iedereen die geïnteresseerd is in een boetebesluit.

Er moet nog steeds worden beoordeeld of sprake is van een voldoende rechtstreeks eigen of collectief belang.

Juist dat verband is doorslaggevend.

Waarom is deze uitspraak belangrijk?

De uitspraak verduidelijkt dat ook bij bestraffende bestuursrechtelijke sancties niet alleen naar de positie van de overtreder hoeft te worden gekeken.

Voor burgers, bedrijven en belangenorganisaties kan daardoor in sommige situaties de mogelijkheid bestaan om juridisch bij een boetebesluit betrokken te zijn.

Tegelijkertijd blijven bij boeteprocedures bijzondere waarborgen gelden voor degene die de boete opgelegd heeft gekregen. De positie van derden moet daarmee zorgvuldig worden verenigd.